Przejdź do głównej zawartości

Król Staś i jego obiady czwartkowe


Ostatni król Polski- Stanisław August przyjął staranne wychowanie i wykształcenie, jako najmłodszy syn Stanisława Poniatowskiego i Konstancji z Czartoryskich pobierał nauki od najlepszych nauczycieli, władał łaciną, językiem francuskim, niemieckim, włoskim i angielskim. W młodości dużo też podróżował, był przyjmowany na salonach i dworach we Francji, Anglii, Rosji. Dzięki koneksjom Familii Czartoryskich szybko zaczął robić karierę polityczną, szybko i efektywnie, bo w wieku 32 lat został wybrany królem Polski. 

Stanisław August Poniatowski, Marcello Bacciarelli, 1768 r.

Polska nie była w komfortowej sytuacji w czasach objęcia tronu przez Stanisława, biorąc pod uwagę sytuację polityczną, zagrożenie ze strony sąsiednich państw, a także położenie gospodarcze. Nowo wybrany król podążał tak zwaną polityką małych kroków, wprowadzał swój oświeceniowy program i realizował liczne reformy: założył Szkołę Rycerską, Komisję Edukacji Narodowej, pracował nad reformą zmiany ustroju państwa, założył tygodnik Monitor. Oprócz przeprowadzania licznych reform Stanisław August słynął z zamiłowania do sztuki, sprowadzał do Polski cenionych architektów i malarzy.  Był też inicjatorem obiadów czwartkowych, które idealnie wpisywały się w program oświeceniowy Polski.

Pokój Żółty na Zamku Królewskim

Sławne obiady czwartkowe zostały zorganizowane  na wzór salonów francuskich, które miały skupiać śmietankę towarzyską, m. in.  literatów, artystów i filozofów. Spotkania odbywały się na Zamku Królewskim w Pokoju Żółtym, natomiast w okresie letnim, w Łazienkach Królewskich, w Pałacu na Wyspie. Jak sama nazwa wskazuje, spotkania miały miejsce w każdy czwartek, na biesiadach literacko- naukowych pojawiali najczęściej polscy intelektualiści i artyści. Spotkania odbywały regularnie się w latach 1770- 1777 r.

Sala Jadalna w Pałacu na Wyspie w Łazienkach Królewskich

Na listach gości znajdowały się niezwykle popularne w tamtych czasach nazwiska malarzy, rzeźbiarzy, poetów i literatów. Na jednym spotkaniu uczestniczyło zazwyczaj około 10- 12 gości, a ich lista zmieniała się w zależności od okresu. Stałymi bywalcami obiadów byli m. in.: Franciszek Bohomolec, Hugo Kołłątaj, Stanisław Konarski, Ignacy Krasicki, Adam Naruszewicz, Ignacy Potocki, czy Stanisław Trembecki. Co ciekawe, a także odróżniające obiady czwartkowe od innych salonów, w spotkaniach nie uczestniczyły kobiety. Był to celowy zabieg, który ułatwiał życie przede wszystkim panom. Podczas spożywania posiłków na dworze obowiązywał ściśle określony savoir- vivre i zasady zachowywania się przy stole, nieobecność pań podczas obiadów, bardzo ułatwiała życie męskiej części biesiadników. Ponadto łatwiej rozmawiało się o polityce, do woli też można było czytać frywolne wiersze i rozmawiać na tematy, którymi kobiety byłby zapewne znudzone. 

Zebranie u króla Stanisława Augusta, Włodzimierz Łuskina, 1891 r.

Dzieła literackie i niektóre tematy poruszane podczas spotkań były publikowane w tygodniu Zabawy Przyjemne i Pożyteczne. O oprawę gastronomiczną przyjęć dbał kuchmistrz - Paul Tremo, który na stół polski wprowadzał francuskie specjały, a także zgodnie z preferencjami króla serwował zdrowe, lekkie i wykwintne potrawy, stopniowo rezygnując z ciężkiej, mocno przyprawionej sarmackiej kuchni i upodobań wielu dworzan. Wśród zachowanych przepisów kuchmistrza Europy (bo taki przydomek nosił), można było znaleźć: duszoną baraninę, szczupaka po polsku, flaki po polsku, kapłona po polsku, barszcz klarowny z buraków, zupę francuską à la bourgeois, potrawę z kaczki po francusku i boeuf à la mode. Król naprawdę musiał być oczarowany kuchnią Paula Tremo, ponieważ zabrał go ze sobą do Petersburga po abdykacji, a po śmierci podarował mu swój dworek pod Warszawą. 

Konstytucja 3 maja. Sejm Czteroletni. Komisja edukacyjna. Rozbiór. R.P. 1795, Jan Matejko, 1889 r.

Komentarze

  1. Cóż - król Stasio był postacią nietuzibnkową. Pp koronę wspiął się za zasługi w obsłudze intymnej carycy Katarzyny Wielkiej. Po udzieleniu wsparcia konstytucjanolistom od Konstytucji 3 Maja, przystąpił do Targowiczan.
    O tym też pamiętajmy.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Nie ma idealnego króla w trudnych i niepewnych czasach;) O posługach intymnych w czasach ich młodości wiedziałam, natomiast o przystąpieniu do Tragowiczan już nie.

      Usuń

Prześlij komentarz

Popularne posty z tego bloga

Oddanie do użytku mostu Mikołaja II (obecnie Poniatowskiego) w Warszawie

6 stycznia 2016 r. mija 102. rocznica oddania do użytku mostu im. Cesarza Mikołaja II. Dokładnie 6 stycznia 1914 r. obecny most księcia Józefa Poniatowskiego połączył dwa brzegi Wisły. Otwarcie mostu było ważnym wydarzeniem w życiu Warszawy znacznie usprawniającym jej węzeł komunikacyjny.


Dlaczego konstrukcja nie mogła od razu stać się „mostem Poniatowskiego”? W czasach kiedy Warszawa znajdowała się pod zaborem rosyjskim, most nie mógł nosić imienia polskiego księcia, a tym bardziej bohatera narodowego. Obecną nazwę nadano mu w kwietniu 1917 r. Przez warszawian most był również nazwany „trzecim”, pierwszym stałym mostem stolicy był most Kierbedzia, zaś drugim – Gdański. Wiadukt łączący Saską Kępę z Centrum był niezwykle potrzebny, przez wiele lat niestety brakowało funduszy na tę dość kosztowną inwestycję. 


Po zdobyciu pieniędzy projekt, powstawał w latach 1905 – 1913, według projektu Mieczysława Marczewskiego i Wacława Paszkowskiego. Łączna trasa mostowa wraz z dojazdami wyniosła 3542 …

Warszawscy Cyganie

Cyganie stanowią jedną z najliczniejszych mniejszości narodowych w Polsce, w samym województwie mazowieckim przebywa ich około 1,5 tysiąca, a w całym kraju niemal 17 tysięcy. Cyganie do Europy przybyli z północno- zachodnich Indii, do Polski trafili w związku z licznymi prześladowaniami w Europie zachodniej na początku XV wieku. Przyjechali gównie z Niemiec i Węgier. Na początku wzbudzali zainteresowanie, barwnymi strojami i egzotycznymi jak na tamte czasy zajęciami jak wróżbiarstwo, czy tresura zwierząt. Podczas II wojny światowej uznani przez Hitlera za niższą rasę byli osadzani w obozach koncentracyjnych w Auschwitz, Treblince i na Majdanku. W powojennej Polsce Cyganom nakazano osiedlanie się w jednym miejscu, zaprzestanie wędrownego trybu życia, co nie wpisywało się jednak w ich mentalność. Na przestrzeni wieków Cyganie stworzyli ciekawą i bogata kulturę. Pomimo życia w rozproszeniu zachowali swoją odrębność, a wiele ich zwyczajów przetrwało do dzisiaj. 


Tradycyjnym domem wędrując…

„Mała Ziemiańska” – kultowa kawiarnia międzywojennej Warszawy

Mała Ziemiańska, kultowa kawiarnia okresu międzywojennego w Warszawie, mieściła się przy ul. Mazowieckiej 12, w starej kamienicy utrzymanej w stylu neorenesansowym. Obecnie nie upamiętnia tego żadna tablica ani informacja, że bywali tam najsłynniejsi literaci i kwiat warszawskiej sceny artystycznej. Oprócz elity artystycznej kawiarnię często odwiedzali ludzie ze świata polityki, czy kadra profesorska z usytuowanego nieopodal Uniwersytetu Warszawskiego. 
Słynna kawiarnia była oblegana przez aktorów, malarzy, ludzi filmu, teatru i muzyków. Do stałych bywalców należała też jedna z najważniejszych grup literackich - Skamander. Pisarze posiadali swój własny stolik, przy którym często się spotykali w swoim stałym składzie:Julian Tuwim, Jan Lechoń, Jarosław Iwaszkiewicz, Antoni Słonimski, Kazimierz Wierzyński. Potrafili tam przesiadywać godzinami i prowadzić dysputy o aktualnych wydarzeniach, recytować swoje wiersze i żartować. 
Kawiarnia, właściwie nosiła nazwę cukierni, została założona zara…

Dzielnica Żydowska Warszawy

Nie wiadomo kiedy dokładnie pierwsi Żydzi zaczęli osiedlać się w Warszawie, najwcześniejsze dokumenty potwierdzające ich obecność pochodzą z początku XV w. Zamieszkiwali wówczas tereny Podwala na Starym Mieście, ówczesna ul. Żydowska była jednym z ważniejszych traktów w Warszawie, łączącą Wąski Dunaj z Rynkiem.
W XVII i XVIII w. ludność żydowska coraz chętniej osiedlała się w okołowarszawskich jurydykach (prywatnych miasteczkach zamożnych szlachciców), największymi z nich były: Nowa Jerozolima, Tłomackie, Leszno, Pociejów, Golędzinów, Grzybów i Wielopole. Żydzi najczęściej zajmowali się tam handlem, rzemiosłem, prowadzili również karczmy. W 1768 r. Żydzi uzyskali prawo do osiedlania się na Mazowszu, otrzymali też zgodę na handel i pozwolenie na sprzedaż alkoholu.

Dzielnica Żydowska mieściła się na północny-zachód od Starego Miasta i została oficjalnie założona w 1809 r. przed władze księstwa warszawskiego jako część Śródmieścia. Wówczas podjęto decyzję o zakazie osiedlania się Żydów na …

Zamek Królewski w Warszawie

Historia Zamku Królewskiego sięga późnego średniowiecza i początków założenia grodu, który później stał się Warszawą (koniec XIII w., początek XIV w.). Na miejscu dzisiejszego zamku stał niewielki kompleks budynków służący jako mieszkanie książętom mazowieckim, ich rodzinom, urzędnikom i dworzanom. Założenie pierwszej siedziby książąt mazowieckich i pierwszego zamku przypisuje się Bolesławowi II, który zjednoczył pod swoim panowaniem całe Mazowsze. Z biegiem czasu drewniane konstrukcje grodu zostały zastąpione solidniejszymi konstrukcjami z cegły i muru. Natomiast Warszawa stawała się coraz ważniejszym ośrodkiem handlowym, administracyjnym i strategicznym państwa polskiego. Wzrost jej znaczenia przyczynił się na początku XV w. do powstania pierwszego okazałego domu książęcego. Utrzymany w gotyckim stylu zamek w dokumentach był nazywany Curia Maior lub Curia ducalis, w tłumaczeniu Wielki Dwór lub Dom Duży

Przez lata kompleks zamkowy się powiększał i służył jako główna rezydencja, zmi…